1 Yıldır Gebelik Olmuyorsa Ne Yapılmalı?

1 yıl boyunca düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye rağmen eğer gebelik oluşmaması durumuna infertilite (kısırlık) denilmektedir. Bir yıllık korunmasız cinsel birlikteliğe rağmen gebelik oluşmamışsa, kısırlık nedenlerine yönelik testlerin yapılması gerekmektedir. Bu süre boyunca gebelik oluşmaması, kendiliğinden gebelik kalınamayacağı veya doğrudan kısırlık tedavisine başlanması anlamına gelmemektedir.

Çiftlerin ne zaman infertilite uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerektiğini belirleyen ana faktör kadın yaşıdır. Bekleme süresi;

• 35 yaş altında 1 yıl
• 35-40 yaş arasında 6 ay olarak kabul edilmektedir.

Çocuk isteyen çiftlerde kadın yaşı 40’ın üzerindeyse beklenmeden kadın hastalıkları ve tüp bebek uzmanına başvurulması gerekmektedir.

Bir yıl gebelik oluşmaması ne anlama gelir?

Doğal yoldan gebelik oluşabilmesi için, her ay yumurtaların düzenli bir şekilde büyüyüp çatlaması, tüplerin açık olması, sperm değerlerinin normal olması ve embriyonun yerleşeceği rahim yapısının normal olması gerekmektedir. Bunlardan birinde anormallik olması doğal yolla gebelik ihtimalini azaltmaktadır.

Gebelik oluşmaması nedeniyle yapılan temel kısırlık değerlendirme testlerinde (sperm testi, rahim filmi, yumurtlama testleri, hormon testleri, ultrason) herhangi bir anormallik yoksa bu duruma açıklanamayan kısırlık denilmektedir.

Bir yıl boyunca çocuk sahibi olamayan çiftlerde her zaman çok ciddi problemler saptanamayabilir. Bununla birlikte, kadın yaşına göre belirtilen sürelerde gebe kalamayan çiftlerin nedene yönelik testlerinin yapılması gerekmektedir.

Gebe kalamayan çiftler ne zaman doktora başvurulmalı?

Gebe kalamayan çiftlerin doktora başvurmak için beklemeleri tavsiye edilen süre;

• Kadın yaşı 35 yaşın altındaysa, 12 ay düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmadığında
• Kadın yaşı 35 yaşın üzerindeyse ve 6 ay boyunca düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen gebelik elde edilememişse

Bazı durumlarda beklenmeden doktora başvurulması gerekmektedir. Bu durumlar;

• Kadın yaşı 40 yaşın üzerindeyse
• Adetler düzensizse veya hiç adet görülmüyorsa
• Endometriozis hastalığı varsa
• Yumurtalık ameliyatı öyküsü varsa
• Geçirilmiş tekrarlayan pelvik enfeksiyon öyküsü varsa
• Erkekte bilinen sperm problemi, testis hastalığı veya üreme sistemini etkileyebilecek bir öykü varsa

Özetleyecek olursak, doktora başvurmak için bekleme süresini belirleyen en önemli faktörler; kadın yaşı ve çiftin öyküsünde üreme sağlığını olumsuz etkileyebilecek durumların varlığıdır.

Gebe kalamayan çiftlerde ilk değerlendirmede hangi incelemeler yapılır?

Korunmasız ve düzenli ilişkiye rağmen gebe kalamayan çiftlerde, kadın ve erkek birlikte değerlendirilmelidir. Öncelikle çiftlerin öyküleri detaylı olarak alınmalıdır. Medikal ve cerrahi öykü, kullandıkları ilaçlar, öncesinde uygulanmış olan kısırlık tedavileri, yapılmış testleri değerlendirilir.

Kadının değerlendirilmesi

Gebelik isteyen çiftlerde yapılan ilk görüşmede kadınların adet düzeni, geçirilmiş ameliyatları, kullandıkları ilaçlar, yumurtalık ve rahimle ilgili geçirilmiş ameliyatlar, önceki gebelikleri ve düşük öyküsü değerlendirilir. Sonraki aşamada yapılacak testler;

• Jinekolojik muayene ve transvajinal ultrason
• Yumurtlama düzeninin değerlendirilmesi
• AMH testi ( yumurta rezerv testi)
• Rahim filmi ( tüplerin ve rahmin değerlendirilmesi)
• Hormon testleri (Tiroid, prolaktin, gerekirse FSH, Estradiol, Progesteron)

Burada belirtilen testlerden hangilerinin yapılacağı her çift için farklılık gösterebilmektedir.

Erkeğin değerlendirilmesi

Erkek kaynaklı problemlerin değerlendirilmesinde ilk test spermiyogram veya sperm testidir. Spermiyogramda; sperm sayısı, spermlerin hareketliliği, sperm şekli değerlendirilir.

Sperm testinde anormallik saptanması durumunda ileri değerlendirme gerekebilmektedir. Menide hiç sperm olmaması (azospermi) veya ileri düzeyde sperm sayısı düşüklüğü (oligospermi) ileri düzeyde sperm hareketsizliği, ileri düzeyde sperm şekil bozukluğu veya total sperm şekil anormallikleri saptandığında ileri deeğrlendirme gerekebilmektedir.

Sperm DNA hasarı testi, erkek infertilitesi değerlendirmesinde rutin istenen bir test değildir, belirli durumlarda istenebilmektedir.

Bir yıl gebelik olmadığında doğrudan tüp bebek gerekir mi?

Bir yıl düzenli cinsel birlikteliğe rağmen gebelik oluşmuyorsa doğrudan tüp bebek tedavisi gerekir demek doğru bir yaklaşım değildir. 1 yıllık gebelik oluşmadığı durumlarda tedavi kararı;

• kadın yaşına
• yumurta rezervine
• sperm testi sonuçlarına
• tüplerin durumuna
• gebelik oluşmayan sürenin uzunluğuna
• daha önce uygulanan tedavilere
• testlerde çıkan probleme göre belirlenmektedir.

Her çifte uygulanacak tedavi şekli farklılık göstermektedir. Bazı çiftlerde bir süre daha doğal gebelik takibi uygun olabilirken bazı çiftlerde direkt aşılama veya tüp bebek tedavisi gerekebilmektedir. Bu noktadaki amacımız her çifte aynı tedaviyi uygulamak yerine çiftin özelliklerine göre bekleme veya tedavi sürecini bireyselleştirmek olmalıdır.

Gebe kalamayan çiftlerde değerlendirme sürecinde nelere dikkat edilmeli?

Gebelik isteyen çiftlerde sağlıklı beslenme, sağlıklı yaşam ve genel sağlığın desteklenmesi önemlidir. Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durulması, kullanılıyorsa bırakılması, vücut kilosunun normal sınırlar içinde tutulması, dengeli ve sağlıklı beslenme önerilmektedir.

Gebelik planlayan kadınlarda folik asit alımı, omega -3 kullanımı, demir eksikliği varsa buna yönelik takviyelerin kullanılması önerilmektedir. Bu süreçte multivitamin kullanımı gerekiyorsa mutlaka doktor tavsiyesi ile olmalıdır.

Gebe kalma şansının en yüksek olduğu dönem yumurtlamadan 3-4 gün önceki ve sonraki dönemlerdir. Bu dönemde cinsel ilişki sıklığını arttırmak gebelik şansını arttıracaktır.

Gebe kalamayan çiftlerde zamanında değerlendirme neden önemlidir?

Gebe kalamayan çiftlerde zamanında değerlendirme çok önemlidir. Öncelikle şunu bilmek gerekiyor tüm testleri ( sperm testi, rahim filmi, hormon testleri, ultrason değerlendirmesi) normal çıkan çiftlerde, gebe kalamama süresi uzadıkça doğal yoldan gebelik ihtimali azalmaktadır. İlk 1 yıl içinde bir çiftin aylık gebe kalma oranı %25-30 oranında iken 1 yıldır gebe kalmayan bir çiftin ikinci yıl içinde aylık gebe kalma oranı %50 den fazla azalmaktadır.

Bir diğer önemli durum zaman geçtikçe kadın yaşı ilerledikçe yumurta rezervi azalmaktadır, AMH düzeyi düşmektedir. Yumurta rezervi; kanda bakılan AMH (Anti-müllerian hormon) testi ve adetliyken ultrasonda yumurta sayımı ile belirlenir. Bununla birlikte yumurta kalitesi de azalmaktadır. Özellikle yumurta kalitesinin azalması doğal yoldan gebe kalma şansını azaltmaktadır.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Kişisel değerlendirme için kadın hastalıkları ve doğum ya da üreme sağlığı alanında çalışan bir hekime başvurulmalıdır.