Koronavirüs ve Gebelik

İçindekiler

Yeni Tip Korona Virus (Covid 19) ile İlgili Genel Bilgiler ve Sıkça Sorulan Sorular

Gebelik sırasında koronavirus enfeksiyonu ile ilgili verilen bilgiler mevcut yayınlanmış bilgiler ışığında verilmektedir. Yeni bir virüs olması nedeniyle her gün yeni ve önceki bilgilerimizi değiştiren yayınlar çıkıyor. Bu nedenle bilgilerimizin çok hızlı değiştiğini unutmamız gerekiyor.

1) Bulaşma nasıl oluyor?

Bu virüs için iki bulaş yolu var;

Birinci bulaş yolu: Damlacık yoluyla bulaşma. (ana bulaş yoludur)

Covid 19 dediğimiz yeni tip koronavirusla enfekte olmuş kişilerin öksürme, hapşırma yoluyla ortaya saçtıkları damlacıklar yoluyla virüs bulaşının olmasıdır.

Bu damlacıklar sağlıklı kişinin ağzı, burnu aracılığıyla solunum sistemine ulaşmakta ve virüsün bulaşmasına neden olmaktadır.

Bu bulaş özellikle yakın temasla gerçekleşiyor.

İkinci bulaş yolu: 

Olası bulaş yolu olarak tanımlanıyor.

Virüsün olduğu cansız yüzeylere kişinin eliyle temas etmesi sonrası, eliyle ağzına, burnuna ve gözüne dokunmasıyla virüs bulaşı olabilmektedir.

Ancak virüslerin cansız yüzeylerde ne kadar kalabildikleriyle ilgili her yerde farklı süreler bildiriliyor, bununla ilgili net bir bilgi olmadığı için bu konuda çok dikkatli olmamız gerekiyor, sanki virüs uzun süre bu yüzeylerde canlı kalabilirmiş gibi önlemlerimiz almamız gerekiyor.

2) Temas olayı nedir? Her temasla aynı bulaş riski oluyor mu?

Tabi ki olmuyor, burada önemli olan durumlar şunlar;

direk temas var mı örneğin el sıkışma veya

temas mesafesi (1metereden yakın, yüz yüze bakacak şekilde temasın olması),

süresi (özellikle 15 dakikadan uzun olması),

yeri (kapalı alan da olması)

işte bu durumlarda bulaş riski çok yüksek oluyor.

3) Virüsün bulaştığı ancak henüz ateş, nefes darlığı, kuru öksürük gibi semptomların, şikayetlerin başlamadığı dönemde de virüsün o kişiden sağlıklı başka bir kişiye bulaşma riski var mı?

Ne yazık ki var. Bulaş riski bu dönemde daha az ancak yine de var. Bulaş riski semptomlar ortaya çıktıktan sonra en yüksek düzeye ulaşıyor.

4) Peki süreç nasıl ilerliyor, ateş, nefes darlığı, öksürük gibi şikayeti olan kişiler ne yapmalı, süreç nasıl ilerliyor?

Bu kişilerin acilen hastaneye başvurmaları gerekiyor, ancak burada dikkat edilmesi gereken durum maske takmalıyız ve hastane içine ma aile girmemeliyiz, tek başına başvurumuzu gerçekleştirmeliyiz .

5) Örnek nasıl nasıl alınıyor?

Burundan veya boğazdan alıyor. Ancak bu testlerin duyarlılığının %100 olmadığını da bilmemiz gerekiyor. Test negatif çıktı, 48 saat şikayetler devam ediyorsa veya şikayetler artarsa test tekrarlanmalı.

Sıkça Sorulan Sorular:

1) Gebelik sırasında yeni tip korona virüs (Covid 19) enfeksiyonu geliştiğinde, hastalık daha ağır mı seyrediyor?

Yeni tip koronavirusun (Covid 19) gebelerde daha ağır seyredip seyretmediğiyle ilgili olarak elimizde maalesef yeterli veri yok.
Ancak şunu biliyoruz ki gebelik sırasında kadınların bağışıklık sistemindeki değişikliklere ve gebeliğe bağlı fizyolojik değişikliklere bağlı olarak bu tip enfeksiyonlar gebelerde daha ağır seyredebiliyor (örneğin yine koronavirus ailesinden olan SARS koronavirusu veya MERS koronavirusuna bağlı enfeksiyonların veya bildiğimiz gribi gebeler daha ağır geçirebilmektedirler).
Bu nedenle, gebelerimizin, yeni tip koronavirus (Covid 19) bulaşma riskine karşı alınması gereken önlemlere herkesten daha çok dikkat etmeleri gerekmektedir ve bunlara bire bir uymaları gerekmektedir.
• Sosyal izolasyon yani acil bir durum olmadıkça evden çıkmama
• 1 metre kuralı
• sık el yıkama (burada öncelik su ve sabunla el yıkama olmalı, buna erişilemediği durumlarda önce tercih kolonya olmalı o da yoksa son tercih el dezenfektanları)

2) El dezenfektanlarının kullanımı gebelikte risk teşkil ediyor mu?

Bununla ilgili tartışmalar aslında bu yeni tip koronavirus (Covid 19) olayından önce gebe olan sağlık çalışanları için zaten vardı.
Buradaki problem şudur; bu dezenfektanların içerdiği alkol ve kimyasallar deriden emiliyor ayrıca solunum yoluyla da vücuda girmiş oluyor ve kana geçiyor.
“Burada kana ne kadar geçiyor kandaki düzeyi tehlikeli doza ulaşıyor mu ?” bunlar tartışılıyor. Çünkü Kana geçmesi demek anne karnındaki bebeğe de geçmesi anlamına geliyor ve bebek için risk oluşturabiliyor.
Sonuç olarak dezenfektanların içindeki alkol veya kimyasal maddelerin kana ne kadar geçtiği net olarak bilinmediği için gebelikte sık kullanımını önermiyoruz.
Dezenfektanlar çok gerekmedikçe kullanılmamalı.

3) Yeni tip koronavirusla (Covid 19) enfekte olmuş gebelerde; erken doğum, anne karnında ani bebek kaybı, düşük gibi riskler artıyor mu?

Yeni tip koronavirusla (Covid 19) ilgili elimizde sınırlı veri mevcut. Çok yakın bir tarihte yeni bir makale yayımlandı. Yeni tip koronavirusla (Covid 19) enfekte olmuş 38 gebenin gebelik sonuçları bildirildi.
Erken doğum riski, anne karnında bebek kaybı gibi riskler açısından enfeksiyonun olmadığı diğer gebelerle risklerin benzer olduğu belirtilmiş.
Diğer koronavirus tiplerinden olan SARS ve MERS koronavirus enfeksiyonlarından farklı olarak gebelik sonuçlar şu anda daha iyi. Hem anne açısından hem bebek açısından.
Şunu da bilmemiz gerekiyor, gebeliğin ilk haftalarındaki enfeksiyona bağlı ortaya çıkan uzun süreli yüksek ateş bebekte bazı anomalilerin görülme riskini arttırmaktadır.

4) Yeni tip koronavirusla (Covid 19) enfekte olmuş gebelerde gebelik sırasında bebeğe bu enfeksiyon bulaşıyor mu?

Yeni tip koronavirulas (Covid 19) enfekte olmuş gebelerin doğum sonrasında yenidoğan bebeklerine tanı testi yapılmış ve hiçbirinde pozitif sonuca rastlanmamış. Şu anki bilgiler ışığında; anne rahminde bebeğe enfeksiyon bulaşı olmadığı düşünülüyor.

5) Doğum sonrası anneden bebeğe emzirmeyle yeni tip koronavirus (Covid 19) bulaş riski var mıdır?

Yeni tip koronavirusla (Covid 19) enfekte olmuş kadınların anne sütünde virüse rastlanmamıştır.
Peki diğer koronavirus tipleriyle enfekte kadınların değerlendirildiği çalışma verileri bize ne diyor? Yine aynı şekilde anne sütünde virüs bulunmamış aksine bu virüslere karşı annede gelişmiş koruyucu antikorlar anne sütünde saptanmıştır.

6) Doğum sonrası Yeni tip koronavirus (Covid 19) enfeksiyonu olan anneden bebeğe yakın temasa bağlı damlacık yoluyla bulaş riski var mıdır? Varsa bu bulaş riskini nasıl minimuma indirebiliriz?

Bu risk ne yazık ki vardır.
Eğer test sonucunuz pozitifse bebeğe enfeksiyon bulaş riskini azaltmak için anne ve bebeğin ayrı alanlarda tutulmasını önermektedir. Bulaştırıcılık riski ortadan kalkana kadar bu durum devam etmektedir. (annenin tedavisi tamamlanınca anne iyileştiğinde bu risk de azalarak ortadan kalkmış oluyor).
Bununla ilgili olarak anne sütü pompa aracılığıyla sağılıp bebeğe verilebilir veya bebeğe mama verilebilir.
Eğer anne bebeği mutlaka emzirmek istiyorsa anneyle riskler paylaşılmalı, anne riskleri detaylı olarak anlamalı. Emzirme sırasında bulaş riskini azaltmak için;
• emzirmeden önce ellerini sabunla iyice yıkamalı
• meme ucunu emzirme öncesi sabun ve suyla yıkamalı
• emzirme sırasında maske takmalı

7) Yeni tip koronavirusla (Covid 19) ile enfekte gebelerin doğum şekli nasıl olmalaıdır?

Burada kaygılanılan durum; normal doğum sırasında bebek sonuç olarak vajinal bölgeden doğurtulduğu için ve bu bölgedeki vajinal salgılar, idrar veya gaita ile bebeğin doğum anında temasının olması bulaş için önemli bir risk.
Ancak; bunu önlemek için elimizde ne var sezaryen ile doğum?
Peki sezaryen ile doğumun koruyucu etkisi şu an için gösterilmiş midir? Hayır.
Bu nedenle saygın dernekler şu anda doğum şeklinin enfeksiyon varlığına bağlı olarak değiştirilmemesi gerektiğini belirtiyor.

8) Yeni tip koronavirusla (Covid 19) enfekte gebelerin doğum haftasında bir değişiklik olabiliyor mu? Zamanından önce doğum yaptırılması gerekebiliyor mu?

Doğum zamanı her gebenin durumuna göre farklılık göstermektedir yani bireyselleştirilmelidir.
Burada annenin durumu, gebelik haftası ve bebeğin durumuna göre doğum kararı verilmelidir. Annenin durumu kötüleşiyorsa zaten beklemenin bir anlamı yok, çünkü bu durumda hem annenin hem bebeğin hayati riski vardır.
Anne tedaviye yanıt veriyorsa, bebeğin de durumu anne karnında iyiyse, o zaman doğum miadında yani zamanında yapılmalıdır.

9) Tanı yöntemlerinden biri de akciğer tomografisi, çünkü tomografi sonucuna göre tedavi başlanabiliyor? Tomografi çekimi sırasında radyasyona maruz kalıyoruz, gebelikte bu bebek için riskli değil mi?

Tomografi çekimi sırasında öncelikle akciğer olduğu için çekim sırasında annenin karnı özel ekipman ile korunarak bebeğin radyasyona maruziyeti azaltılıyor ancak yine de bebek sonuçta radyasyona maruz kalıyor.
Ancak bu radyasyon dozu bebekte anomali oluşumuna yol açacak dozun altında. O nedenle gerek görüldüğünde tomografi çekilebiliyor.

10) Peki koronavirus tedavisinde uygulanan ilaçları gebelere de kullanılabiliyor mu? Bu ilaçların gebelik üzerinde olumsuz etkisi var mı?

Bu ilaçlar hidroksiklorokin virüsün hücre içine girişini engellemek amacıyla kullanılıyor. Çünkü virüs hücre içine girmeden hiç bir şey yapamıyor. Bu ilaç zaten önceden sıtma için kullanılan bir ilaçtı. Yeni bir ilaç değil. Bu ilacın gebelerde ve bebekte olumsuz teratojen bir etkisine rastlanmamış. Diğeri antiviral bir ilaç o ilacında gebelikte kullanımına bağlı bebekte herhangi bir anomali sıklığında artışa rastlanmamış.

Yazar Hakkında:
Doç. Dr. Selçuk Selçuk
Kadın Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı

Hacettepe Tıp Fakültesi “hayalimdeki meslek” için ilk durağım oldu. 6 yıllık temel tıp eğitimim sonrasında Zeynep Kamil Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde uzmanlık eğitimimi başarıyla tamamladım. 16 yıllık meslek hayatım boyunca Zeynep Kamil EAH ve Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğt. Arş. Hastanesinde çalıştım.
“Tüp Bebek Tedavileri” ve “İleri Düzey Kapalı Jinekolojik Ameliyatlar (Laparaskopi, Histeroskopi)” mesleki olarak özel uzmanlık alanlarımın başında geliyor.
Çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerin bu hayallerini gerçekleştirmeleri meslek hayatım boyunca en büyük idealim oldu ve ne mutlu ki çok sayıda çiftimizin bu hayallerini gerçekleştirmelerine yardımcı oldum.

Hakkımda daha fazla bilgi için bu sayfayi ziyaret edebilirsiniz

İlgili İçerikler